Esta es un versión antigua publicada el 15-07-2026. Consulte la versión más reciente.

El grabado como modelo: fuentes visuales en la iconografía de San Diego de Alcalá

Autores/as

DOI:

https://doi.org/10.51349/veg.2026.2.20

Palabras clave:

grabado, fuente visual, iconografía, San Diego de Alcalá, Islas Canarias

Resumen

La circulación de grabados entre Europa y América, con recalo obligatorio en Canarias, fue incesante durante la Edad Moderna. Este artículo analiza el papel de estas ilustraciones como fuente visual en la iconografía de San Diego de Alcalá, destacando su relevancia en la configuración de modelos formales y narrativos para artistas. A través del estudio de diversas obras gráficas, algunas firmadas por artistas como Adriaen Collaert, Cornelis Galle o Schiaminossi, se demuestra cómo estas imágenes no solo difundieron la devoción al santo, sino que también inspiraron composiciones originales en contextos europeos y virreinales. Se examinan grabados en los que San Diego aparece como figura principal, revelando una iconografía rica y compleja, en la que confluyen elementos hagiográficos, símbolos franciscanos y referencias paisajísticas que, en ocasiones, remiten directamente a Fuerteventura, lugar clave en su biografía.

Descargas

Los datos de descarga aún no están disponibles.

Referencias

Alarcón López, Simeón (2004): Vida de San Diego de Alcalá, Edición del autor, Madrid.

Álvarez Gasca, Dolores Elena (2018): Iconografía virreinal, Universidad de Guanajuato, Grañén Porrúa, Ciudad de México.

Angulo Íñiguez, Diego (1961): Miscelánea murillesca, Archivo Español de Arte, 133: 4.

BNE Biblioteca Nacional de España, San Francisco y San Diego de Alcalá, Adrianus Collaert sculp.; M. de Vos pinx. https://catalogo.bne.es/permalink/34BNE_INST/f0qo1i/alma991054745089708606.

Case, Thomas E. (1998): La historia de San Diego de Alcalá. Su vida, su canonización y su legado, Universidad de Alcalá, Alcalá de Henares.

Colonna, Marco Antonio; Arigone, Pompeo y Bocapaduli, Antonio (1588): Relacion de la canonizacion del Sancto Fray Diego de Alcala de Henares del orden de S. Francisco de la Oseruancia, Estampa de Francisco Zannetto, Roma.

Díaz Moreno, Félix (2008): San Félix de Alcalá: una devoción complutense, en El culto a los santos: cofradías, devoción, fiestas y arte, Editorial Escurialenses, Real Centro Universitario Escorial-María Cristina, Madrid: 165-176.

Engels, Friedrich (2017): Dialéctica de la naturaleza, Akal, Madrid.

Giorgi, Rosa (2002): Santos, Electa, Barcelona.

Gombrich, Ernst (2008): La Historia del Arte, Phaidon Press, Londres.

ICG Instituto Centrale per la Grafica, Sanctus Didacus Hispanus Gratia dei Oleo Lampadis Sanabat. https://www.calcografica.it/stampe/inventario.php?id=S-CL2265_6379.

Internet Archive, De vita miraculis et actis canonizationis Sancti Didaci libri tres a Francisco Pegna… (1589). https://archive.org/details/bub_gb__pe_5lZ3rXYC/page/n259/mode/2up.

Marx, Karl (2014). El capital: crítica de la economía política, México: Fondo de Cultura Económica.

Monreal y Tejada, Luis (2000): Iconografía del Cristianismo, El Acantilado, Barcelona.

Montes, José María (2008): Los santos en la historia. Tradición, leyenda y devoción, Alianza Editorial, Madrid.

National Gallery of Ireland, Saint Diego of Alcalá. http://onlinecollection.nationalgallery.ie/objects/8918/saint-diego-of-alcala.

Panofsky, Erwin (1987): El significado de las artes visuales, Alianza, Madrid.

Peña, Francisco (1589): De vita miraculis et actis canonizationis sancti Didaci, Stamperia del Popolo Romano, Roma.

PESSCA Project on the Engraved Sources of Spanish Colonial Art, 3178 B, Saint Diego de Alcalá. https://colonialart.org/artworks/3178b?searchterm=3178.

PESSCA Project on the Engraved Sources of Spanish Colonial Art, 3178 A, Saint Diego de Alcalá. https://colonialart.org/artworks/3178a.

Picryl, Didacus von Alcala heiliger. https://jenikirbyhistory.getarchive.net/media/didacus-von-alcala-heiliger-73f9f4.

Picryl, Didacus von Alcala heiliger. https://picryl.com/media/didacus-von-alcala-heiliger-7d5f40.

Plazaola, Juan (2015): Modelos y teorías de la Historia del Arte, Universidad de Deusto, Bilbao.

Réau, Louis (2000): Iconografía del arte cristiano. Iconografía de los santos. De la A a la F, tomo 2, vol. 3, Ediciones del Serbal, Barcelona.

Rincón García, Wilfredo (2004): Iconografía de San Diego de Alcalá, Anales Complutenses, 16: 23-107.

Roig, Juan Ferrando (1950): Iconografía de los Santos, Ediciones Omega, Barcelona.

Rojo Lozano, Fr. Antonio (1663): Historia del glorioso San Diego de Alcala. Fvndación y Frvtos de Santidad, qve ha prodvzido sv convento de Santa María de Iesvs, de la Orden de NP.S. Francisco de la Observancia de la Santa Provincia de Castilla, Mateo Hernández (ed.), Imprenta Real, Madrid.

Rosenfield, Patricia L. (1992): The potential of transdisciplinary research for sustaining and extending linkages between the health and social sciences, Social Science & Medicine, 35: 1343-1357.

Schenone, Héctor (1992): Iconografía colonial. Los Santos, vol. 1, Fundación Tarea, Buenos Aires.

Socorro, María Asunción (2018): Transdisciplinariedad: Una Mirada desde la Educación Universitaria, Revista Scientific, 10: 278-289.

Vargas Lugo, Elisa y Guadalupe Victoria, José (1991): Juan Correa, su vida y su obra, vol. 2, Universidad Nacional Autónoma de México, Ciudad de México.

Vives Piqué, Rosa (2003): Guía para la identificación de grabados, Arco Libros, Madrid.

Wellcome Collection, Saint Diego of Alcalà (Saint Didacus). https://wellcomecollection.org/works/rckxnk8z.

Descargas

Publicado

15-07-2026

Versiones

Número

Sección

Estudios

Deprecated: json_decode(): Passing null to parameter #1 ($json) of type string is deprecated in /var/www/vhosts/revistavegueta.ulpgc.es/httpdocs/ojs/plugins/generic/citations/CitationsPlugin.php on line 68

Cómo citar

El grabado como modelo: fuentes visuales en la iconografía de San Diego de Alcalá. (2026). Vegueta: Anuario De La Facultad De Geografía E Historia, 26(2), 1207-1229. https://doi.org/10.51349/veg.2026.2.20